Πρόκειται για ένα πολύπλοκο υδραυλικό ωρολόγιο με πολλά αυτόματα κινούμενα πάρεργα που περιγράφεται με λεπτομέρειες στο ομώνυμο αραβικό χειρόγραφο που το διασώζει.
Αποτελούνταν από το κεντρικό δοχείο αποθήκευσης ύδατος που τροφοδοτούσε μέσω ενός μικρότερου δοχείου εξασφάλισης σταθερής στάθμης (με κωνική βαλβίδα πάνω σε πλωτήρα) ένα ακροφύσιο.
Η παροχή εκροής του ακροφυσίου ρυθμιζόταν ανάλογα με την ημερομηνία περιστρέφοντάς το πάνω σε ένα διαβαθμισμένο ημικυκλικό δίσκο (ώστε να μεταβάλλεται η υψομετρική διαφορά της οπής εκροής του ακροφυσίου και της στάθμης του ύδατος και επομένως η χρονική διάρκεια της ώρας της συγκεκριμένης ημέρας). Στους δυο κίονες τις πρόσοψης δυο κινούμενοι δακτύλιοι (και δύο αγαλματίδια) υποδείκνυαν τις ώρες που διανύονταν και τις ώρες που απόμεναν αντίστοιχα.
Κάθε ώρα οι κόρες των οφθαλμών ενός ανθρώπινου προσωπείου άλλαζαν χρώμα και ένα σφαιρίδιο έπεφτε με κρότο σε ένα δοχείο από το (αυτόματα) ανοιγόμενο ράμφος ενός κόρακα.
Παράλληλα το νερό έπεφτε μέσα σε ογκομετρικό δοχείο και σε χρονικό διάστημα μιας ώρας ανατρεπόταν αυτόματα οπότε δύο φίδια κινούνταν συρίζοντας προς τα πουλιά των δένδρων που σφύριζαν τρομαγμένα.
Re: Παλιες ρολογοιστοριες
Δημοσιεύτηκε: Τρί Δεκ 09, 2025 10:11 pm
από Megalos
ευχαριστουμε πολυ Σταυρο για την πολυ ενδιαφερουσα αυτη αναφορα .... μπραβο στους ελληνες προγονους μας
Re: Παλιες ρολογοιστοριες
Δημοσιεύτηκε: Σάβ Δεκ 13, 2025 6:54 pm
από Σιδ.Σταυρος
Το ρολόι-ξυπνητήρι του Πλάτωνος (5ος αι. π.Χ.) – Η πρώτη συσκευή αφύπνισης στην ιστορία
Αποτελείτο από τέσσερα κεραμικά δοχεία. Από το ανώτερο δοχείο ρέει μέσω ενός ρυθμιζόμενου ακροφυσίου νερό προς το επόμενο δοχείο. Όταν αυτό γεμίσει την προγραμματισμένη χρονική στιγμή (π.χ. μετά από 7 ώρες), αδειάζει με ταχύτητα μέσω του εσωτερικά τοποθετημένου αξονικού σιφωνίου στο επόμενο κλειστό δοχείο. Τότε, ο αέρας που περιέχει το δοχείο αυτό εξαναγκάζεται να εξέλθει με πίεση από έναν αυλό (με πλάγια γλωσσοτομία), που το άκρο του κατέληγε σε ένα μικρό δοχείο με νερό. Λόγω της παλλόμενης (από την πίεση του αέρα) επιφάνειας του νερού στην έξοδο του αυλού αυξομειωνόταν το ηχητικό μήκος του και έτσι οι παραγόμενοι φθόγγοι ήταν μεταβαλλόμενης συχνότητας, ώστε να αποδίδουν πιστά ένα κελάηδισμα.
Οι παλιοι θα προσεξαν στο ακρο το ''κανατακι'' που βγαζει τον ηχο, τα παλια χρονια πωλουνταν τετοια κεραμικα κανατακια οπου τα γεμιζες με νερο και σφυραγες, αναλογα την ποστοτητα του νερου και την γωνια εβγαζαν και διαφορετικο ηχο και μπρουσες να κανεις και ''συνθεση' κελαιδισματος'.
Ο ηχος ηταν εξαιρετικα πειστικος (εκ πειρας, το εκανα μικρος στο χωριο) και μπορουσε να ξεγελασει το ανθρωπινο αυτι πως ηταν καποιο πουλι πχ καρδερινα.
Πωλουνται ακομη και σημερα ως ''λαλιτσα'' ή ''κεραμικη σφυριχτρα νερου" ενω υπαρχουν και πιο φθηνα απο διαφανο πλαστικο.
Re: Παλιες ρολογοιστοριες
Δημοσιεύτηκε: Σάβ Δεκ 13, 2025 8:41 pm
από Megalos
Φανταστικό Σταύρο μου… δεν το γνώριζα …. Ευχαριστούμε για την ενημέρωση
Μπράβο και στον Πλατωνα
Re: Παλιες ρολογοιστοριες
Δημοσιεύτηκε: Τρί Δεκ 16, 2025 11:53 am
από Σιδ.Σταυρος
Το ρολόι-ξυπνητήρι του Αριστοτέλη
O Αριστοτέλης (ο έτερος πολυγραφότατος πανεπιστήμονας) σύμφωνα με τον Διογένη Λαέρτιο, είχε εφεύρει ένα παρόμοιο ωρολόγιο-ξυπνητήρι προκειμένου να ξυπνά μετά από σύντομο χρονικό διάστημα και έτσι να αφιερώνει περισσότερο χρόνο για τις μελέτες του, όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά. Αυτό αποτελείτο από ένα δοχείο με νερό που άδειαζε με έναν επιλεγμένο (για κάθε περίπτωση) ρυθμό εκροής σε ένα άλλο δοχείο που έφερε έναν αρθρωτό ημισφαιρικό πλωτήρα. Την προκαθορισμένη στιγμή που γέμιζε το δοχείο, ο πλωτήρας ανατρεπόταν και τα σφαιρίδια που ήταν τοποθετημένα στην επίπεδη επιφάνειά του έπεφταν σε ένα κύπελλο (ή πιάτο) προκαλώντας εκκωφαντικό θόρυβο.
Έπρεπε να περάσουν περίπου 1.000 χρόνια για να κατασκευασθεί ένα ρολόι με κτύπους από τον εφευρέτη μοναχό Xing Yi στην Κίνα και 1.500 χρόνια από τον Άραβα μηχανικό Αl Kaysarani. Στην Ευρώπη χρειάστηκαν να περάσουν σχεδόν 1.700 χρόνια για να κατασκευασθούν μηχανικά ρολόγια με κτύπους.
Re: Παλιες ρολογοιστοριες
Δημοσιεύτηκε: Τετ Δεκ 17, 2025 8:32 pm
από Megalos
Μπράβο Σταύρο ψαχτήρι …. Έξυπνος και ο Αριστοτέλης μας
Re: Παλιες ρολογοιστοριες
Δημοσιεύτηκε: Κυρ Δεκ 21, 2025 5:53 pm
από Σιδ.Σταυρος
Το υδραυλικό ωρολόγιο του Κτησιβίου
Το υδραυλικό ρολόι που επινοήθηκε από τον Κτησίβιο ήταν το πρώτο ρολόι που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί τη νύχτα, ή όταν η ημέρα είναι νεφελώδης. Βασίστηκε στην αρχή της κλεψύδρας και όπως περιγράφεται από τον Βιτρούβιο, είχε τρία συστατικά μέρη: μια δεξαμενή συλλέκτη, μια κλεψύδρα και μια δεξαμενή για να επιπλέει ένας πλωτήρας . Ο μηχανισμός που καταγράφει τη συνεχή αυτόματη μετατόπιση του κλιμακωτού τυμπάνου είναι πιθανώς η εργασία νεώτερων εφευρετών.
Το υδραυλικό ωρολόγιο του Κτησιβίου, πιθανόν το αρχαιότερο του είδους, περιέχει μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα επινόηση. Ακολουθεί η γενική περιγραφή: "Νερό ρέει με σταθερή ροή από ακροφύσιο Δ μέσα σε μεγάλο δοχείο ΑΑ και ανυψώνει πλωτήρα Π. Στον πλωτήρα είναι προσαρμοσμένος κανόνας Κ και πάνω σε αυτόν αγαλματίδιο Ρ που λειτουργεί ως δείκτης κατ δείχνει τις ώρες πάνω σε μία κατακόρυφη παραστάδα Ω, η κλίμακα της οποίας μεταβάλλεται με προσθήκη ή αφαίρεση «παρεμβλημάτων», ανάλογα με τις αυξομειώσεις της διάρκειας των ωρών. Στον κανόνα Κ είναι επίσης προσαρμοσμένος οδοντωτός τροχός που κινεί ένα κατακόρυφο τύμπανο Σ, με χαράξεις κάθετες για τους μήνες και εγκάρσιες -όχι όμως παράλληλες- για τις ώρες, έτσι ώστε να συνυπολογίζεται η μεταβολή της διάρκειας των ωρών ανά μήνα. Στον οδοντωτό τροχό είναι επίσης συνδεμένα άλλα τύμπανα Τ και μηχανισμοί που προκαλούν διάφορες πολύπλοκες κινήσεις, τα λεγόμενα «πάρεργα» (Βιτρούβιος, Περί Αρχής 9.8.5-7). Όλος αυτός ο σύνθετος μηχανισμός του ωρολογίου δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει με ακρίβεια, αν δεν είχε εξασφαλίοει την αρχική «σταθερή ροή» του νερού από το, χρυσό κατά τον Βιτρούβιο, ακροφύσιο Δ.
Αυτή η σταθερή ροή μπορούσε να επιτευχθεί μέσω του ελέγχου στάθμης του νερού στο αρχικό δοχείο παροχής Β".
Οι Αέρηδες όπως είναι ευρέως γνωστό το μνημείο ή αλλιώς το Ωρολόγιο Ανδρόνικου Κυρρήστου, έχει ζήσει τα τελευταία δύο χιλιάδες χρόνια τις πιο ένδοξες αλλά και τις πιο δύσκολες στιγμές της πόλης.
Το κορινθιακού ρυθμού μνημείο είναι ένα από τα καλύτερα σωζόμενα της Αθήνας και χτίστηκε στον χώρο της Αρχαίας Αγοράς το πρώτο μισό του 1ου αιώνα π.Χ. από τον Ανδρόνικο, έναν Έλληνα αστρονόμο με καταγωγή από τη Μακεδονική Κύρρο, εκεί που βρίσκεται η σημερινή Συρία. Χωρίς να είναι γνωστός ο ακριβής λόγος για τον οποίο επιλέχθηκε η συγκεκριμένη τοποθεσία για την ανέγερσή του, θεωρείται πως ήταν ένας μετεωρολογικό σταθμός της εποχής, ο οποίος εκτός από τους αέρηδες, μπορούσε να υπολογίζει και την ώρα.
Στην ουσία πρόκειται για ένα οκτάγωνο οικοδόμημα φτιαγμένο εξ ολοκλήρου από πεντελικό μάρμαρο. Η στέγη του έχει κωνικό σχήμα, ενώ κατά τα αρχαία χρόνια στην κορυφή της υπήρχε ανεμοδείκτης φτιαγμένος από ορείχαλκο, ο οποίος είχε τη μορφή του θεού Τρίτωνα και, όπως περιστρεφόταν, έδειχνε με τον δείκτη του την κατεύθυνση ενός από τους οκτώ κύριους ανέμους. Μάλιστα, τα ονόματα των ανέμων είναι χαραγμένα κάτω από το αντίστοιχο τμήμα του οκταγωνικού γείσου.
Όσο για τα ηλιακά ρολόγια των Αέρηδων, αυτά ήταν τοποθετημένα κάτω από κάθε άνεμο. Τις ημέρες που δεν είχε ήλιο, τα ρολόγια λειτουργούσαν με ένα περίτεχνο υδραυλικό σύστημα που αντλούσε νερό κατευθείαν από τον λόφο της Ακρόπολης. Πρόκειται για ένα πρωτοποριακό τέχνασμα της εποχής, για τη δημιουργία του οποίου φαίνεται πως συνδυάστηκαν εφευρέσεις προηγουμένων φημισμένων κατασκευαστών ρολογιού, όπως αυτή του Αρχιμήδη ή του Φίλωνα.